Hepatit C, Hepatit C virüsünün (HCV) neden olduğu, karaciğeri etkileyen bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Virüs, karaciğer hücrelerinde iltihaplanmaya neden olabilir ve enfeksiyon akut veya kronik seyredebilir.

Hepatit C enfeksiyonu çoğu zaman belirti vermeden ilerler. Tedavi edilmediğinde bazı hastalarda karaciğer sertleşmesi (fibrozis), siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Günümüzde geliştirilen doğrudan etkili antiviral ilaçlarla hepatit C hastalarının %95’inden fazlasında kalıcı virolojik yanıt sağlanabilmektedir. Bu nedenle hepatit C, büyük ölçüde tedavi edilebilen bir viral hepatit türüdür.

Hepatit C Belirtileri Nelerdir?

Hepatit C enfeksiyonu, özellikle erken dönemlerde çoğunlukla belirti oluşturmaz. Hastalar uzun yıllar enfeksiyonun farkında olmadan yaşayabilir.

Belirti görülen hastalarda şu şikâyetler ortaya çıkabilir:

• Halsizlik ve kronik yorgunluk
• İştahsızlık
• Bulantı
• Karın sağ üst bölümünde rahatsızlık veya ağrı
• Kas ve eklem ağrıları
• İdrar renginde koyulaşma
• Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)

Kronik enfeksiyon ilerlediğinde karaciğer fonksiyonlarında bozulma, karında sıvı birikimi ve kanama gibi ciddi sorunlar gelişebilir.

Hepatit C’nin belirti vermemesi, karaciğerde hasar oluşmadığı anlamına gelmez.

Hepatit C Nasıl Bulaşır?

Hepatit C virüsü temel olarak enfekte kanla temas yoluyla bulaşır.

Başlıca bulaşma yolları şunlardır:

• Ortak enjektör ve iğne kullanımı
• Steril olmayan tıbbi veya kozmetik işlemler
• Uygun şekilde sterilize edilmemiş dövme ve piercing ekipmanları
• Enfekte kanla temas
• Nadiren anneden bebeğe doğum sırasında bulaş
• Kan teması içeren bazı cinsel temaslar

Kan ürünlerinin rutin olarak taranmaya başlanmasından önce yapılan kan nakilleri de geçmişte önemli bulaşma yollarından biri olmuştur.

Hepatit C; tokalaşma, sarılma, aynı ortamda bulunma, ortak tabak veya bardak kullanma, öksürme ya da hapşırma yoluyla bulaşmaz.

Hepatit C Nasıl Teşhis Edilir?

Hepatit C tanısı kan testleriyle konulur.

Tanıda başlıca iki test kullanılır:

Anti-HCV testi: Kişinin hepatit C virüsüyle karşılaşıp karşılaşmadığını gösterir. Testin pozitif olması, tek başına aktif enfeksiyon bulunduğu anlamına gelmez.

HCV RNA testi: Kanda hepatit C virüsünün genetik materyalini araştırır. Aktif enfeksiyonun doğrulanmasında kullanılır.

Hepatit C tanısı doğrulanan hastalarda karaciğer fonksiyon testleri, kan sayımı ve karaciğer fibrozisini değerlendiren incelemeler yapılır.

Karaciğer sertlik ölçümü (elastografi), karaciğerdeki hasarın derecesini belirlemek için kullanılabilir.

Hepatit C Nasıl Tedavi Edilir?

Hepatit C tedavisinde günümüzde doğrudan etkili antiviral ilaçlar (DAA) kullanılmaktadır.

Bu ilaçlar virüsün çoğalmasını engelleyerek enfeksiyonun ortadan kaldırılmasını hedefler.

Tedavinin temel özellikleri şunlardır:

• Çoğunlukla ağızdan alınan tabletlerle uygulanır.
• Tedavi süresi hastaların büyük bölümünde 8–12 haftadır.
• Tedavi başarısı genellikle %95’in üzerindedir.
• Eski interferon tedavilerine göre çok daha iyi tolere edilir.
• Tedavi seçimi karaciğerin durumuna, önceki tedavilere ve kullanılan diğer ilaçlara göre belirlenir.

Tedavinin tamamlanmasından en az 12 hafta sonra yapılan HCV RNA testinde virüsün saptanmaması, kalıcı virolojik yanıt (SVR12) olarak adlandırılır ve enfeksiyonun virolojik olarak iyileştiğini gösterir.

Hepatit C Tamamen İyileşir mi?

Evet. Hepatit C, günümüzde uygun antiviral tedaviyle hastaların çok büyük bölümünde tamamen iyileştirilebilen bir enfeksiyondur.

Ancak virüsün ortadan kaldırılması, daha önce oluşmuş ileri karaciğer hasarının tamamen düzeldiği anlamına gelmez.

Özellikle siroz gelişmiş hastalarda tedavi sonrasında da karaciğer kanseri açısından düzenli takip gerekebilir.

Hepatit C tedavisiyle iyileşen kişiler yeniden enfekte olabilir. Geçirilmiş enfeksiyon kalıcı koruyucu bağışıklık sağlamaz.

Hepatit C Siroza ve Karaciğer Kanserine Neden Olur mu?

Tedavi edilmeyen kronik hepatit C, yıllar içerisinde karaciğerde fibrozis ve siroz gelişimine neden olabilir.

Siroz gelişen hastalarda karaciğer yetmezliği ve hepatoselüler karsinom olarak adlandırılan karaciğer kanseri riski artar.

Antiviral tedavi, bu komplikasyonların gelişme riskini önemli ölçüde azaltır.

Ancak sirozu bulunan hastalarda başarılı tedavi sonrasında da genellikle altı ayda bir karaciğer ultrasonografisiyle kanser taramasına devam edilir.

Hepatit C’den Korunmak Mümkün mü?

Hepatit C’ye karşı günümüzde onaylanmış bir aşı bulunmamaktadır.

Korunmada temel yaklaşım, enfekte kanla teması önlemektir.

• Enjektör ve iğneler ortak kullanılmamalıdır.
• Dövme ve piercing işlemlerinde steril ekipman tercih edilmelidir.
• Jilet ve diş fırçası gibi kanla temas edebilecek kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır.
• Tıbbi işlemlerde enfeksiyon kontrol önlemlerine uyulmalıdır.
• Kanla temas riski taşıyan cinsel davranışlarda uygun korunma yöntemleri kullanılmalıdır.

Hepatit C tanısı bulunan kişilerin hepatit A ve hepatit B bağışıklık durumlarının da değerlendirilmesi önerilir.

Hepatit C Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

Hepatit C tanısı alan kişilerin tedavi sürecinde karaciğer sağlığını korumaları önemlidir.

• Alkol tüketiminden kaçınılmalıdır.
• Hekim önerisi olmadan ilaç veya bitkisel ürün kullanılmamalıdır.
• Sağlıklı vücut ağırlığı korunmalıdır.
• Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite sürdürülmelidir.
• Antiviral ilaçlar önerilen şekilde kullanılmalıdır.
• Tedavi sonrasında gerekli kan testleri ve kontroller yaptırılmalıdır.

Özellikle antiviral ilaçların diğer ilaçlarla etkileşime girebilmesi nedeniyle hastanın kullandığı tüm ilaçlar tedavi öncesinde değerlendirilmelidir.

Kimler Hepatit C Testi Yaptırmalıdır?

Hepatit C açısından riskli temas öyküsü bulunan kişilerin test yaptırması önemlidir.

Özellikle geçmişte ortak enjektör kullanmış kişiler, uygun sterilizasyon koşulları olmadan işlem yaptıranlar, geçmişte taranmamış kan ürünlerine maruz kalanlar ve hepatit C taşıyan annelerden doğan çocuklar değerlendirilmelidir.

Ayrıca açıklanamayan karaciğer enzimi yüksekliği bulunan hastalarda hepatit C araştırılmalıdır.

Tarama gerekliliği, bireysel risk faktörleri ve geçerli sağlık önerileri doğrultusunda hekim tarafından belirlenir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Anti-HCV testi pozitif bulunan, hepatit C virüsüyle riskli teması olan veya karaciğer testlerinde açıklanamayan bozukluk saptanan kişilerin gastroenteroloji veya enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurması gerekir.

Belirgin sarılık, bilinç değişikliği, karında hızlı şişme, kanlı kusma veya ciddi kanama gelişmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme gereklidir.

Sonuç

Hepatit C, çoğunlukla belirti vermeden ilerleyebilen ve tedavi edilmediğinde ciddi karaciğer hastalıklarına yol açabilen viral bir enfeksiyondur.

Günümüzde kullanılan etkili antiviral tedaviler sayesinde hepatit C hastalarının büyük bölümünde virüs tamamen ortadan kaldırılabilmektedir. Erken tanı ve zamanında tedavi, siroz ve karaciğer kanseri gibi komplikasyonların önlenmesinde büyük önem taşır.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Hepatit C enfeksiyonunun tanısı, tedavisi ve takip planı ilgili uzman hekim tarafından hastanın klinik durumuna göre belirlenmelidir.