Mikroskopik kolit, kalın bağırsağın (kolon) iç yüzeyinde mikroskobik düzeyde iltihaplanmaya neden olan, kronik veya tekrarlayıcı seyir gösterebilen bir bağırsak hastalığıdır.

Hastalığın en belirgin özelliği uzun süren, sulu ve genellikle kansız ishaldir. Kolonoskopi sırasında bağırsak yüzeyi çoğunlukla normal görünür. Bu nedenle tanı, bağırsaktan alınan biyopsilerin mikroskop altında incelenmesiyle konulur.

Mikroskopik Kolit Belirtileri Nelerdir?

Mikroskopik kolitin en sık görülen belirtisi kronik sulu ishaldir. Şikâyetler dönemsel olarak artabilir veya azalabilir.

Başlıca belirtiler şunlardır:

• Uzun süren veya tekrarlayan sulu ishal
• Gece uykudan uyandıran ishal
• Ani ve sık dışkılama ihtiyacı
• Karın ağrısı ve kramplar
• Karında şişkinlik
• Dışkı kaçırma
• Halsizlik ve bazı hastalarda kilo kaybı

Şiddetli ishal durumunda sıvı ve elektrolit kaybı gelişebilir.

Mikroskopik Kolit Türleri Nelerdir?

Mikroskopik kolit, biyopsi bulgularına göre iki temel gruba ayrılır.

Lenfositik kolit: Kalın bağırsak mukozasında lenfosit adı verilen bağışıklık hücrelerinin artışıyla karakterizedir.

Kollajenöz kolit: Bağırsak yüzeyinin hemen altında kollajen tabakasının kalınlaşmasıyla karakterizedir.

Her iki tipin belirtileri ve tedavi yaklaşımları büyük ölçüde benzerdir.

Mikroskopik Kolit Neden Oluşur?

Hastalığın kesin nedeni bilinmemektedir. Bağışıklık sistemi, genetik yatkınlık, bağırsak mikrobiyotası ve çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir.

Mikroskopik kolit özellikle orta ve ileri yaşlarda, kadınlarda daha sık görülür.

Hastalıkla ilişkili olabilen bazı faktörler şunlardır:

• Sigara kullanımı
• Çölyak hastalığı ve bazı otoimmün hastalıklar
• Bazı ağrı kesiciler (NSAİİ)
• Proton pompa inhibitörleri
• Bazı antidepresan ilaçlar

Bu ilaçlarla ilişki bulunması, her hastada doğrudan hastalığa neden oldukları anlamına gelmez. Kullanılan ilaçlar hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Mikroskopik Kolit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda en önemli yöntem kolonoskopi sırasında alınan biyopsilerin patolojik incelemesidir.

Mikroskopik kolitte kalın bağırsağın iç yüzeyi genellikle normal görünür. Bu nedenle kolonoskopi sırasında herhangi bir yara veya belirgin iltihap görülmese bile bağırsaktan biyopsi alınması gerekebilir.

Tanı sürecinde kan ve dışkı testleriyle enfeksiyonlar, çölyak hastalığı ve kronik ishale neden olabilecek diğer durumlar da araştırılabilir.

Mikroskopik Kolit Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavinin amacı ishali kontrol altına almak, bağırsaktaki iltihaplanmayı azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Başlıca tedavi yaklaşımları şunlardır:

• Budesonid: Orta ve şiddetli belirtilerde en etkili ve ilk tercih edilen ilaç tedavilerinden biridir. Bağırsakta etkili olan bir kortikosteroiddir.
• İshal önleyici ilaçlar: Hafif belirtileri bulunan seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
• İlaçların gözden geçirilmesi: Hastalıkla ilişkili olabilecek ilaçların değiştirilmesi veya kesilmesi hekim tarafından değerlendirilebilir.
• Diğer tedaviler: Budesonide yanıt vermeyen veya sık tekrarlayan dirençli olgularda farklı ilaçlar ve seçilmiş hastalarda biyolojik tedaviler düşünülebilir.

Budesonid tedavisiyle hastaların önemli bir bölümünde belirtiler kontrol altına alınabilir. Ancak tedavi sonrasında hastalık tekrarlayabilir ve bazı hastalarda idame tedavisi gerekebilir.

Mikroskopik Kolit Hastaları Nasıl Beslenmelidir?

Mikroskopik koliti tamamen iyileştiren özel bir diyet bulunmamaktadır. Bununla birlikte bazı beslenme düzenlemeleri ishali azaltmaya yardımcı olabilir.

• Yeterli sıvı tüketilmelidir.
• İshal dönemlerinde sıvı ve elektrolit kaybına dikkat edilmelidir.
• Kafein ve alkol tüketimi sınırlandırılabilir.
• Şikâyetleri artıran yiyecekler belirlenmelidir.
• Laktoz intoleransı varsa süt ürünleri kişisel toleransa göre düzenlenebilir.
• Gereksiz ve aşırı kısıtlayıcı diyetlerden kaçınılmalıdır.

Eşlik eden çölyak hastalığı bulunmadıkça glutensiz diyet rutin olarak gerekli değildir.

Mikroskopik Kolit Kansere Dönüşür mü?

Mikroskopik kolit, ülseratif kolit ve Crohn hastalığından farklı özellikler gösterir.

Mevcut bilimsel veriler, mikroskopik kolitin kolon kanseri riskini artırdığını göstermemektedir.

Bu nedenle yalnızca mikroskopik kolit tanısı nedeniyle özel bir kolon kanseri takip programı uygulanması genellikle gerekmez. Hastalar yaşlarına ve diğer risk faktörlerine uygun taramalara devam etmelidir.

Mikroskopik Kolit Tamamen İyileşir mi?

Mikroskopik kolit bazı hastalarda uzun süreli iyileşme gösterebilirken bazılarında tekrarlayan bir seyir izleyebilir.

Uygun tedaviyle hastaların büyük bölümünde ishal kontrol altına alınabilir. Ancak özellikle tedavi kesildikten sonra belirtilerin yeniden ortaya çıkması mümkündür.

Bu nedenle tekrarlayan şikâyetlerde gastroenteroloji takibi önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Birkaç haftadan uzun süren sulu ishal, gece ishali, açıklanamayan kilo kaybı veya günlük yaşamı etkileyen dışkılama sorunlarında gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır.

Şiddetli sıvı kaybı, bayılma, belirgin halsizlik, yüksek ateş veya şiddetli karın ağrısı gelişirse acil tıbbi değerlendirme gereklidir.

Sonuç

Mikroskopik kolit, kalın bağırsakta mikroskobik düzeyde iltihaplanmaya neden olan ve özellikle kronik sulu ishalle kendini gösteren bir hastalıktır.

Kolonoskopi görünümü normal olsa bile biyopsiyle tanı konulabilmesi, hastalığın en önemli özelliklerinden biridir. Erken tanı ve uygun tedaviyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Mikroskopik kolit tanısı, tedavisi ve takip planı gastroenteroloji uzmanı tarafından hastanın klinik durumuna göre belirlenmelidir.