Otoimmün hepatit, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla karaciğer hücrelerine saldırması sonucunda gelişen, kronik iltihaplanmayla karakterize bir karaciğer hastalığıdır.

Normal koşullarda bağışıklık sistemi vücudu enfeksiyonlara karşı korurken otoimmün hepatitte karaciğer dokusunu hedef alır. Tedavi edilmediğinde karaciğerde fibrozis, siroz ve ileri evrelerde karaciğer yetmezliği gelişebilir.

Otoimmün hepatit, erken tanı ve uygun bağışıklık baskılayıcı tedaviyle çoğu hastada kontrol altına alınabilen bir hastalıktır.

Otoimmün Hepatit Belirtileri Nelerdir?

Otoimmün hepatit her yaşta görülebilir. Kadınlarda daha sık rastlanmakla birlikte erkeklerde de ortaya çıkabilir.

Hastalığın belirtileri kişiden kişiye değişir. Bazı hastalarda hiçbir şikâyet bulunmazken bazılarında ani başlayan ciddi karaciğer iltihabı gelişebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Halsizlik ve kronik yorgunluk
• İştahsızlık
• Bulantı
• Karın sağ üst bölümünde rahatsızlık
• Eklem ağrıları
• Ciltte ve gözlerde sararma
• İdrar renginde koyulaşma
• Ciltte kaşıntı

İleri evre hastalarda karında sıvı birikimi, bacaklarda ödem ve kanama eğilimi gibi siroz belirtileri ortaya çıkabilir.

Otoimmün hepatit, belirti vermeden yalnızca karaciğer enzimlerinin yüksek bulunmasıyla da tespit edilebilir.

Otoimmün Hepatit Neden Oluşur?

Hastalığın kesin nedeni bilinmemektedir. Genetik yatkınlık ve bağışıklık sisteminin düzenlenmesindeki bozuklukların önemli rol oynadığı düşünülmektedir.

Bazı çevresel faktörlerin ve enfeksiyonların genetik yatkınlığı bulunan kişilerde hastalığı tetikleyebileceği değerlendirilmektedir.

Otoimmün hepatit, Hashimoto tiroiditi, tip 1 diyabet ve çölyak hastalığı gibi diğer otoimmün hastalıklarla birlikte görülebilir.

Otoimmün hepatit bulaşıcı değildir. Hepatit B ve hepatit C gibi virüslerin neden olduğu hepatitlerden farklıdır.

Otoimmün Hepatit Nasıl Teşhis Edilir?

Otoimmün hepatit tanısı, klinik bulguların, kan testlerinin ve gerektiğinde karaciğer biyopsisinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur.

Tanıda kullanılan başlıca incelemeler şunlardır:

• Karaciğer fonksiyon testleri: ALT ve AST gibi karaciğer enzimlerinde yükselme görülebilir.
• IgG düzeyi: Hastaların önemli bir bölümünde yüksek bulunur.
• Otoantikor testleri: ANA, SMA ve anti-LKM1 gibi antikorlar araştırılabilir.
• Karaciğer biyopsisi: Karaciğerdeki iltihaplanmanın özelliklerini ve fibrozis derecesini değerlendirmeye yardımcı olur.
• Görüntüleme yöntemleri: Karaciğerin yapısı ve eşlik eden hastalıklar incelenebilir.

Tanı konulmadan önce viral hepatitler, ilaçlara bağlı karaciğer hasarı ve diğer karaciğer hastalıklarının dışlanması gerekir.

Tek bir antikor testinin pozitif olması otoimmün hepatit tanısı koymak için yeterli değildir. Bazı hastalarda tipik otoantikorlar negatif de olabilir.

Otoimmün Hepatit Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavinin amacı karaciğerdeki iltihaplanmayı baskılamak, karaciğer enzimlerini ve IgG düzeyini normale döndürmek, fibrozis ve siroz gelişimini önlemektir.

Tedavide temel olarak bağışıklık sisteminin aşırı aktivitesini kontrol altına alan ilaçlar kullanılır.

Kortikosteroidler: Prednizolon gibi ilaçlar karaciğerdeki iltihaplanmayı azaltmak amacıyla kullanılır.

Azatioprin: Sıklıkla kortikosteroidlerle birlikte veya idame tedavisinde kullanılarak hastalığın uzun süreli kontrolünü sağlamaya yardımcı olur.

Diğer bağışıklık baskılayıcı ilaçlar: Standart tedaviyi tolere edemeyen veya yeterli yanıt vermeyen hastalarda mikofenolat mofetil gibi alternatifler değerlendirilebilir.

Tedavi seçimi hastalığın şiddetine, karaciğerin durumuna ve hastanın eşlik eden sağlık sorunlarına göre belirlenir.

İlaçların hekim önerisi olmadan kesilmesi, hastalığın yeniden alevlenmesine neden olabilir.

Otoimmün Hepatit Tamamen İyileşir mi?

Otoimmün hepatit kronik bir hastalıktır. Uygun tedaviyle hastaların büyük bölümünde biyokimyasal remisyon sağlanabilir.

Remisyon, karaciğerdeki iltihaplanmanın kontrol altına alınması ve karaciğer testlerinin düzelmesi anlamına gelir.

Bazı hastalarda uzun süreli tam yanıt sonrasında tedavinin azaltılması veya kesilmesi değerlendirilebilir. Ancak tedavi bırakıldığında hastalığın tekrarlama riski yüksektir.

Bu nedenle birçok hastada uzun süreli, bazen yaşam boyu ilaç tedavisi gerekebilir.

Otoimmün Hepatit Siroza Neden Olur mu?

Tedavi edilmeyen veya yeterince kontrol altına alınamayan otoimmün hepatit, zaman içerisinde karaciğerde kalıcı hasara ve siroza yol açabilir.

Bazı hastalarda siroz, hastalığın ilk teşhis edildiği dönemde bile mevcut olabilir.

Erken dönemde başlanan ve etkili şekilde sürdürülen tedavi, karaciğer hasarının ilerleme riskini önemli ölçüde azaltır.

İleri evre karaciğer yetmezliği gelişen seçilmiş hastalarda karaciğer nakli gerekebilir.

Otoimmün Hepatit Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

Hastalığın kontrol altında tutulması için düzenli tedavi ve takip önemlidir.

• İlaçlar hekim tarafından önerilen dozlarda kullanılmalıdır.
• Karaciğer enzimleri ve IgG düzeyi düzenli kontrol edilmelidir.
• Alkol tüketiminden kaçınılmalıdır.
• Hekim önerisi olmadan bitkisel ürün ve takviye kullanılmamalıdır.
• Hepatit A ve hepatit B bağışıklık durumu değerlendirilmelidir.
• Kortikosteroid kullanan hastalarda kemik sağlığı ve metabolik yan etkiler takip edilmelidir.
• Gebelik planlayan hastalar tedavilerini önceden hekimleriyle değerlendirmelidir.

Bağışıklık baskılayıcı tedavi alan hastalarda enfeksiyon riski ve ilaç yan etkileri açısından da düzenli takip gereklidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Açıklanamayan karaciğer enzimi yüksekliği, uzun süren halsizlik, sarılık veya otoimmün hepatit şüphesi bulunan kişilerin gastroenteroloji uzmanına başvurması gerekir.

Hızla artan sarılık, bilinç bulanıklığı, ciddi kanama, karında belirgin şişlik veya genel durumda ani kötüleşme gelişirse acil tıbbi değerlendirme gereklidir.

Sonuç

Otoimmün hepatit, bağışıklık sisteminin karaciğer hücrelerini hedef alması sonucunda gelişen, kronik ve tedavi edilmediğinde ciddi karaciğer hasarına yol açabilen bir hastalıktır.

Erken tanı, uygun bağışıklık baskılayıcı tedavi ve düzenli gastroenteroloji takibi sayesinde hastaların büyük bölümünde hastalık kontrol altına alınabilir ve uzun dönem komplikasyon riski azaltılabilir.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Otoimmün hepatitin tanısı, tedavisi ve takip planı gastroenteroloji veya hepatoloji uzmanı tarafından hastanın klinik durumuna göre belirlenmelidir.