Divertiküler hastalık, kalın bağırsak duvarında oluşan küçük kese şeklindeki çıkıntılarla (divertiküller) ilişkili bir sindirim sistemi hastalığıdır. Divertiküller en sık kalın bağırsağın sigmoid kolon adı verilen son bölümünde görülür.

Divertiküllerin bulunmasına divertikülozis, bu keseciklerin iltihaplanmasına ise divertikülit adı verilir. Divertikülleri bulunan kişilerin büyük bölümünde herhangi bir şikâyet gelişmez.

Hastalık özellikle ileri yaşlarda daha sık görülmekle birlikte genç erişkinlerde de ortaya çıkabilir.

Divertiküler Hastalığın Belirtileri Nelerdir?

Divertikülozis çoğunlukla belirti vermez ve başka nedenlerle yapılan kolonoskopi veya görüntüleme incelemelerinde tesadüfen saptanır.

Divertiküllerle ilişkili şikâyet gelişen hastalarda şu belirtiler görülebilir:

• Özellikle sol alt karın bölgesinde ağrı
• Karında şişkinlik ve rahatsızlık hissi
• Kabızlık veya dışkılama alışkanlığında değişiklik
• Tekrarlayan karın ağrısı

Divertikülit geliştiğinde ise karın ağrısı genellikle daha belirgin ve süreklidir. Ateş, bulantı ve bağırsak alışkanlıklarında değişiklik eşlik edebilir.

Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, ateş ve genel durum bozukluğu divertikülit açısından değerlendirilmelidir.

Divertiküler Hastalık Neden Oluşur?

Divertiküllerin oluşumunda yaşlanmayla birlikte bağırsak duvarında meydana gelen yapısal değişiklikler, bağırsak hareketleri ve genetik yatkınlık rol oynar.

Hastalıkla ilişkili başlıca risk faktörleri şunlardır:

• İleri yaş
• Genetik yatkınlık
• Obezite
• Sigara kullanımı
• Fiziksel hareketsizlik
• Liften fakir beslenme alışkanlıkları
• Bazı ağrı kesicilerin (NSAİİ) sık kullanılması

Bu faktörlerin tümü her hastada aynı düzeyde etkili değildir.

Divertiküler Hastalık Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda hastanın belirtileri, fizik muayene bulguları ve gerekli görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.

Kolonoskopi: Divertiküllerin görülmesini sağlar. Ancak akut divertikülit atağı sırasında genellikle ilk tercih edilen inceleme değildir.

Bilgisayarlı tomografi (BT): Akut divertikülit şüphesinde tanıyı doğrulamak, iltihaplanmanın yaygınlığını belirlemek ve komplikasyonları değerlendirmek amacıyla sıklıkla kullanılır.

Kan testleri: Enfeksiyon ve iltihaplanma bulgularının değerlendirilmesine yardımcı olur.

Akut divertikülit sonrasında kolonoskopi gerekliliği, hastanın daha önceki incelemelerine ve hastalığın özelliklerine göre belirlenir.

Divertiküler Hastalık Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, divertiküllerin belirti oluşturup oluşturmamasına ve komplikasyon gelişip gelişmediğine göre planlanır.

Belirti vermeyen divertikülozis: Genellikle ilaç tedavisi gerektirmez. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve yaşam tarzı düzenlemeleri önerilir.

Belirti veren divertiküler hastalık: Beslenme düzenlemeleri ve şikâyetlere yönelik tedaviler uygulanabilir. Karın ağrısının başka nedenlerden kaynaklanmadığının değerlendirilmesi önemlidir.

Akut divertikülit: Hafif ve komplikasyonsuz olgularda uygun hastalar ayaktan takip edilebilir. Antibiyotik tedavisi her hastada zorunlu değildir; hastalığın şiddetine ve kişinin risk faktörlerine göre karar verilir.

Komplike divertikülit: Apse, bağırsak delinmesi veya tıkanıklık gibi durumlarda hastanede tedavi, damar yoluyla antibiyotik, apse drenajı veya cerrahi müdahale gerekebilir.

Divertiküler Hastalıkta Nasıl Beslenilmelidir?

Divertiküler hastalıkta beslenme önerileri hastalığın dönemine göre değişir.

Divertikülozisi bulunan kişilerde genel olarak yeterli lif içeren, dengeli bir beslenme düzeni önerilir.

• Sebze, meyve ve tam tahıllar düzenli tüketilebilir.
• Lif alımı kişinin toleransına göre kademeli artırılmalıdır.
• Yeterli sıvı tüketimine dikkat edilmelidir.
• Düzenli fiziksel aktivite yapılmalıdır.
• Kabızlığı önlemeye yönelik alışkanlıklar geliştirilmelidir.

Kuruyemiş, çekirdek ve patlamış mısır gibi besinlerin divertikülite neden olduğu yönündeki yaygın inanış bilimsel olarak desteklenmemektedir. Bu nedenle rutin olarak yasaklanmaları gerekmez.

Akut divertikülit sırasında ise beslenme planı belirtilerin şiddetine göre geçici olarak değiştirilebilir.

Divertiküler Hastalığın Komplikasyonları Nelerdir?

Divertiküler hastalık bazı hastalarda ciddi komplikasyonlara neden olabilir.

Başlıca komplikasyonlar şunlardır:

• Apse: Bağırsak çevresinde iltihap birikmesi
• Perforasyon: Bağırsak duvarında delinme oluşması
• Fistül: Bağırsak ile başka bir organ arasında anormal bağlantı gelişmesi
• Bağırsak darlığı veya tıkanıklığı: Tekrarlayan iltihaplanmaya bağlı gelişebilir
• Divertiküler kanama: Genellikle ağrısız, bazen yoğun olabilen makattan kanama şeklinde ortaya çıkabilir

Divertiküler kanama, divertikülit gelişmeden de görülebilir.

Divertiküler Hastalık Kansere Dönüşür mü?

Divertiküller kansere dönüşmez ve divertiküler hastalık doğrudan kolon kanserine neden olmaz.

Ancak özellikle divertikülit belirtileri bazı bağırsak hastalıklarıyla benzerlik gösterebilir. Bu nedenle gerekli hastalarda kolon kanseri ve diğer hastalıkların dışlanması amacıyla kolonoskopi yapılabilir.

Divertiküler Hastalık Tekrarlar mı?

Divertikülit geçiren bazı hastalarda ilerleyen dönemlerde yeni ataklar gelişebilir. Ancak her hastada tekrarlama görülmez.

Tekrarlayan divertikülit varlığında tedavi kararı yalnızca atak sayısına göre verilmez. Hastalığın şiddeti, komplikasyonlar, yaşam kalitesi ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Yeni başlayan veya tekrarlayan karın ağrısı, dışkılama alışkanlığında belirgin değişiklik ya da makattan kanama durumunda doktora başvurulmalıdır.

Şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş, sürekli kusma, karında belirgin şişlik, yoğun makattan kanama veya bayılma gelişirse acil tıbbi değerlendirme gereklidir.

Sonuç

Divertiküler hastalık, kalın bağırsak duvarında oluşan küçük keseciklerle ilişkili, özellikle ileri yaşlarda sık görülen bir durumdur.

Divertiküllerin büyük bölümü belirti oluşturmaz. Ancak bazı hastalarda divertikülit, kanama ve diğer komplikasyonlar gelişebilir.

Doğru tanı, uygun beslenme alışkanlıkları ve gerektiğinde uygulanan tedaviyle divertiküler hastalık güvenli şekilde yönetilebilir.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Divertiküler hastalığın tanısı, tedavisi ve takip planı hastanın klinik durumuna göre ilgili uzman hekim tarafından belirlenmelidir.